Điện Thái Hòa là biểu trưng quyền lực của Hoàng triều Nguyễn. Được xây dựng khá sớm ở Huế từ năm 1805 và mang phong cách độc đáo của địa phương, cũng là cung điện rộng lớn, uy nghi, tráng lệ nhất trong hệ thống kiến trúc cung đình còn lại ở Huế.
Trong phạm vi hoàng cung triều Nguyễn, Điện Thái Hoà là công trình quan trọng nhất xét về nhiều mặt: chức năng, vị trí, ý nghĩa lịch sữ, giá trị văn hoá nghệ thuật. Điện Thái Hoà là địa điểm sinh hoạt quan trọng nhất của triều đình nhà Nguyễn. Đây là nơi diễn ra các lễ đại triều hàng tháng ( vào ngày 1 và 15 âm lịch ), lễ Hưng Quốc Khánh Niệm…với sự tham gia của vua, hoàn thân quốc thích và các vị đại thần.
Về lịch sử xây dựng ngôi điện này, có thể chia làm ba thời kỳ chính, trong mỗi thời kỳ đều có một số thay đổi, cải tiến về kiến trúc trang trí. Điện Thái Hoà được khởi công xây dựng vào 21/2/1805 dưới thời vua Gia Long và hoàn thành vào tháng 10/1805. Dưới thời vua Minh Mạng, vào tháng giêng năm Quý Tỵ (tức tháng 3/1833) khi tái quy hoạch và hoàn chỉnh hệ thống kiến trúc cung đình Đại Nội, vua cho dời điện Thái Hoà về phía Nam. Vào thời vua Khải Định năm 1923, điện Thái Hoà được trùng tu, một số bộ phận kiến trúc được thay đổi và làm mới để chuẩn bị cho lễ Tứ tuần đại khánh tiết.
Phía trước Điện Thái Hoà là sân Đại Triều, hồ Thái Dịch và cầu Trung Đạo. Sân Đại triều chia làm ba tầng, là nơi dành cho các quan từ nhất phẩm đến cửu phẩm sắp hàng làm lễ, thứ tự các quan được đánh dấu bởi hai hàng phẩm sơn ( bia đá nhỏ ) dựng ở hai bên sân.
Trên mái điện, người ta đắp nỗi 9 con rồng với một nghệ thuật cực kỳ tinh xảo. Mái điện lợp ngói hoàng lưu ly, nhưng không phải là một dải liên kết mà được chia làm ba tầng chồng mí lên nhau theo thứ tự từ cao xuống thấp, gọi là mái “chồng diêm”, mục đích là để tránh đi sự nặng nề của một tòa nhà quá lớn đồng thời để tôn cao ngôi điện bằng cách tạo ra ảo giác chiều cao cho tòa nhà.
Nhà trước và nhà sau của điện được nối với nhau bằng một hệ thống trần vòm mai cua dưới máng nước nối của hai mái nhà (thuật ngữ kiến trúc gọi là máng thừa lưu). Chính trần mai cua này nối với nửa trong tạo ra một không gian nội thất liên tục, thống nhất, rộng rãi, không còn cảm giác ghép nối hai tòa nhà. Tám mươi cây cột gỗ lim khá lớn chống đỡ đều vẽ hình rồng vờn mây, màu vàng son rực rỡ.
Cuối gian giữa của chính điện là ngai vàng được chạm khắc công phu, phía trên là bửu tán được tang trí cực kỳ lông lẫy.
Qua kiến trúc và trang trí của Điện Thái Hoà, chúng ta thấy người xưa đã gửi gắm nhiều ý tứ sâu xa đượm màu sắc đạo lý truyền thống phương Đông. Bên cạnh ngôn ngữ kiến trúc mang tính triết học, toà cung điện này còn ghi lại nhiều ngôn ngữ văn học với 197 ô học khắc chạm và đúc nổi thơ chữ Hán, nói lên một trong những nét đặc sắc của văn hoá Phú Xuân đầu thế kỷ XIX.
XỨ HUẾ 